Dopamine in de nucleus accumbens

Voor het vak Algemene Wetenschappelijke Vorming 1 moeten we regelmatig medische congressen bijwonen. Nu heb ik in het kader van dit vak nog geen congres bezocht, maar wel al vanuit persoonlijke interesse. Op 23 oktober 2010 organiseerde MSFU Sams het VIe Medische Studenten Congres in het UMC Utrecht, met als onderwerp “Genot”. Wat is genot? Deze vraag werd tijdens het congres vanuit verschillende perspectieven bekeken. Vooraanstaande sprekers uit het hele land hadden er ieder op een andere wijze iets over te zeggen.
Professor Krimpen opende het congres met de vraag hoe klinisch we onze gevoelens eigenlijk moeten bekijken. Een boom heeft geen gevoel, een dier in zekere mate wel en wij mensen zien onszelf als zeer sensitief in emotioneel opzicht. Gevoelens zitten in onze natuur en hebben iets magisch, vind ik. Is het daadwerkelijk nodig om emoties als chemische processen te ontcijferen? In patiënten die lijden aan depressie kan kennis van ons gevoelssysteem natuurlijk goed toegepast worden, maar persoonlijk ben ik niet erg pro medicinaal ingrijpen in gevoelssituaties. Het advies van professor Krimpen sloot daarmee aan: “Blijf genieten, ook zonder natuurlijke verklaring.”
Een van de dingen waar we over het algemeen het meest van genieten is de liefde. Verliefdheid is niet alleen een emotionele staat van onze ziel, maar geeft ook kenmerkende aanpassingen in het lichaam. Liefde en verliefdheid zijn raadselachtige fenomenen waar zowel man als vrouw, van leek tot wetenschapper, enige logica en structuur in proberen te vinden. Volgens professor Ravesloot wijst modern wetenschappelijk onderzoek op drie aparte, maar sterk onderling samenwerkende hersensystemen die ervoor zorgen dat wij verliefd kunnen worden, een langdurige relatie kunnen behouden en ons kunnen voortplanten. Deze systemen komen voort uit onze natuurlijke voortplantingsdrift en ons verliefdheidsysteem, die in combinatie met seksuele selectie versus natuurlijke selectie, leiden tot partnerkeus. We blijken te vallen op goede genen, maar wat zijn goede genen en hoe komen we erachter wie ze heeft? We kijken naar een krachtige uitstraling, lengte, symmetrie, en de staat van de huid. Via geur (feromonen) selecteren we een complementerend immuunsysteem. Maar liefde is nooit rationeel geweest, dus waar vallen we werkelijk voor? Van wie krijgen we de zweethanden, buikkriebels en trillende benen? We worden verliefd op iemand die ons een kick geeft en dus ‘arousel’. Dat genot wordt opgeslagen in ons geheugen, en zo ontstaat de hunkering naar de persoon die het genot veroorzaakt heeft. Een mooie quote vind ik: “Amor werkt op de zenuwen van de psyche”. De dwanggedachtes in verliefdheid komen voort uit de wens ‘to know and be known’, oftewel reciprocity in het attractieproces. In euforiegebieden in de hersenen komt de bloedstroom meer op gang en krijgen we energie door het vrijkomen van amfetaminen. Arousel heeft in mensen verschillende redenen en vrouwen schijnen kieskeuriger te zijn dan mannen (fijn dat dat ook wetenschappelijk is bewezen). Voor meer dan alleen een nachtje kijken vrouwen vooral naar status, resources, goede genen, family orientation en sociale compatibiliteit. Mannen zijn aangetrokken tot vruchtbare vrouwen die goede parenting abilities lijken te hebben en sociaal compatibel zijn. Ware liefde bestaat uiteindelijk uit passie, commitment en intimiteit, dus elkaar echt leren kennen.
Maar wat in onze hersenen zorgt nou voor dat gelukzalige gevoel? Genot, dus ook verliefdheid, voelen wij wanneer de hoeveelheid dopamine in de nucleus accumbens toeneemt. Dit is onder andere gebleken in studies die keken naar neurale effecten van amfetamine en cocaïne. In gevallen van verslaving vermindert de hoeveelheid dopaminereceptoren, vertelt professor Vanderschuren. Emotie en motivatie worden ook geregeld door dopamine, in zowel de nucleus accumbens als de amygadala en de VTA. In verslaving is er sprake van controleverlies door een ongevoeligheid voor waarschuwingssignalen. Het langdurige effect is dat er een structurele verandering optreedt in de hersencellen van de nucleus accumbens, amygdala, dorsale striatum en de prefontale cortex. Hierdoor veranderen motivatie, genieten van andere dingen dan de verslaving, beslissingen en het vormgeven van gedrag. Ook is er sprake van gewoontevorming. Deze structurele veranderingen in de hersenen zijn deels omkeerbaar, maar er is wel veel tijd voor nodig. In deze overbruggende periode bestaat het grootste risico op terugval naar de verslaving. Professor Vanderschuren wil nog eenmaal het misverstand dat verslaving een gebrek aan wilskracht is, uit de weg helpen. “Verslaving is echt een hersenziekte”.
Ten slotte besprak professor Veenhoven wat geluk en genot nou precies inhouden. Volgens hem is geluk een oordeel van voldoening, welke gevormd wordt door genieting (gevoelservaring) enerzijds en tevredenheid (rationeel verstand) anderzijds. Hierbij zijn de menselijke natuur en behoeftebevrediging, maar ook persoonlijke maatstaven en cultuur van invloed. Maar werkt bewust streven naar geluk en genot averechts? Ik denk van niet, zolang er maar reële doelen voor ogen worden gehouden. Zoals in de film “Love Happens’ wordt verteld: “Devote five minutes a day to smiling, just smiling, and after a while it’ll come naturally.” Geluk en genot is een samenhang van externe factoren, persoonlijke gevoelsbeleving en chemische processen in de hersenen. Maar beïnvloedbaar is het zeker; daar ben ik van overtuigd. Dus zet je rationele verstand een beetje opzij, en voel en geniet.

“I’d rather be hurt than feel nothing at all.” – Lady Antebellum (Need You Now)

[De originele post is terug te vinden op roadtolife.wordpress.com]

Advertisements

Any thoughts?

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: